Kunstwerk uitgelicht

Kunstwerk uitgelicht
Elke maand vindt u hier een kunstwerk uit de vaste collectie uitgelicht.

Mei 2012

Op dit stilleven met overrijpe appels in een landschap schilderde Courbet rechtsonder het opschrift ‘Ste.-Pélagie’. Het was de naam van de gevangenis waar hij vanaf september 1871 een half jaar doorbracht als politiek gevangene.

Courbet was opgepakt voor zijn actieve rol in het revolutionaire stadsbestuur van Parijs tijdens de Frans-Duitse oorlog van 1870-’71, de zogenaamde Commune de Paris. Vanuit de gevangenis klaagde hij dat hij weliswaar toestemming had om te schilderen, maar dat hij zonder model maar weinig kon beginnen. Zijn zusje Zoé bracht hem daarom vruchten en bloemen, zodat hij stillevens kon maken.

Deze rode en gele appels appels zijn niet op een mooie schaal gepresenteerd, maar liggen buiten op de grond. Courbet toont ze als een achteloze verzameling valappels in een donker landschap. Het fruit vertoont rotte plekken, waarvan wel gedacht wordt dat ze een verwijzing zijn naar de geestelijke en maatschappelijke schade die de kunstenaar leed door zijn gevangenschap.

Courbet buitte het feit dat hij om politieke redenen gevangen had gezeten ook uit. Hij wist zijn imago als revolutionair in te zetten voor zijn financieel gewin. De schilderijen die Courbet in Ste.-Pélagie schilderde vonden namelijk gretig aftrek bij zijn politieke medestanders. Dat bracht hem ertoe de naam van de gevangenis en de datering ’71 ook op enkele stillevens te zetten die hij pas na zijn vrijlating in 1872 maakte. Dit schilderij, dat Mesdag in 1886 kocht, is een fraai voorbeeld van zo’n geantedateerd werk.