Kunstwerk uitgelicht

Elke maand vindt u hier een kunstwerk uit de vaste collectie uitgelicht.

Hippolyte Boulenger – Houtkappen

Hippolyte Boulenger gaf een belangrijke impuls aan de ontwikkeling van de Belgische landschapsschilderkunst. Hij schilderde als een van de eersten buiten in de natuur. In de bossen nabij Brussel ontstond al gauw een schildersgroep om hem heen, de School van Tervuren. Ook in de zomer van 1868 maakte hij op die plek veel natuurstudies, die mogelijk resulteerden in deze grote compositie.

Het schilderij toont de intensieve houtkap in de bossen van Tervuren. Wat overbleef was een donker en platgeslagen gebied, dat voor Boulenger al zijn veelzijdigheid had verloren. De schilder experimenteerde met een gevarieerde techniek – losse, ruige bewegingen afgewisseld met gedetailleerde penseelstreken. Daarmee gaf hij het schilderij een grote dynamiek. Ondanks de soms schetsmatige streken beschouwde de kunstenaar het werk wel degelijk als af. Hij signeerde en dateerde het doek, en de verf was nog nat toen het schilderij werd ingelijst. Houtkappen maakte een grote indruk op Mesdag, die het vrijwel onmiddellijk kocht en in zijn atelier hing.

————————————————————————————

Hippolyte Boulenger
Houtkappen1868, Olieverf op doekDe Mesdag Collectie Den Haag

Hippolyte Boulenger
Houtkappen

1868, Olieverf op doek
De Mesdag Collectie Den Haag

Alexandre-Gabriel Decamps – Waakhonden

Decamps begon zijn carrière als karikaturist. Tussen 1827 en 1831 maakte hij regelmatig spotprenten voor onder andere Le Figaro en La Caricature. Maar Decamps beschouwde zichzelf vooral als een historieschilder. Het meest bekend was hij echter om zijn ‘singerieën’, schilderijen waarin apen menselijke handelingen uitvoeren. Zo staan op een van zijn werken apen als kunstexperts in een atelier naar een groot schilderij te kijken.

Apen symboliseerden voor Decamps de menselijke dwaasheid. Dit schilderij van waakhonden heeft een heel ander karakter. De boerderij op de achtergrond is vrij schetsmatig geschilderd, maar de honden zijn gedetailleerd op het doek gezet. Kijk bijvoorbeeld naar de borstelige vacht of de hijgende bek van de witte hond. Met deze twee dieren heeft Decamps perfect hun taak op de boerderij in beeld gebracht.

De Nederlandse kunstcriticus H.P. Bremmer omschreef het werk in 1925 als volgt: ‘De werkelijk meer dan gewone verbeeldingskracht, die hieruit spreekt, doet deze hond tot een van de stoutst geschilderde stukken in dit genre behoren.’ Mesdag kocht dit dierportret in 1888 en hing het in de grote salon op de tweede verdieping van zijn pas geopende museum.

————————————————————————————

Alexandre-Gabriel Decamps Waakhonden, ca. 1829 Olieverf op doek De Mesdag Collectie Den Haag

Alexandre-Gabriel Decamps
Waakhonden

ca. 1829, Olieverf op doek
De Mesdag Collectie Den Haag

Gustave Courbet – Portret

 

Rechts op dit schilderij, in het rood, heeft Courbet het werk opgedragen aan Hippolyte. Het is een herinnering aan hun vriendschap. Door deze inscriptie staat het werk bekend als een portret van deze vriend. Maar er is ook beweerd dat het om een vroeg zelfportret gaat. De man op het schilderij toont namelijk grote gelijkenis met Courbet toen hij rond de dertig was. Dat blijkt uit foto’s en zelfportretten uit die tijd. Toen Mesdag dit schilderij kocht, ging men ervan uit dat het een vroeg zelfportret van de kunstenaar was. Toch waren verschillende kunsthistorici het daar niet mee eens: Courbet gebruikte deze losse schildertechniek pas in zijn latere werk.

De man is spontaan weergegeven, zijn blik afgewend van de schilder. Zijn witte blouse is met lange penseelstreken geschilderd. Courbet gebruikte verschillende kleuren groen, bruin en roze, die hij losjes op het doek zette. Dit is vooral goed te zien in het gezicht van de man, dat is opgebouwd uit brede, levendige verftoetsen. Zelfportret of niet, Courbet heeft in een persoonlijke stijl een eigenzinnige man weergegeven.

 

———————————————————————————–

Gustave Courbet - Portret

Gustave Courbet (1819-1877)
Portret

ca. 1849-1863, Olieverf op doek
De Mesdag Collectie, Den Haag

Floris Arntzenius– Strandtafereel (Scheveningen)


Was te zien in de tentoonstelling ‘De aquarel’

Scheveningen was in de tweede helft van de 19de eeuw een toeristische trekpleister voor stedelingen uit Den Haag en omstreken. Ook veel kunstenaars gingen er heen om de zee en de badgasten vast te leggen. In dit tafereel wist Floris Arntzenius een impressie van de levendige drukte op het strand te vatten in waterverf en zwart krijt. Op de achtergrond zijn de torentjes te herkennen als de eerste Scheveningse Pier, die destijds ook wel ‘het wandelhoofd Wilhelmina’ werd genoemd.

In 1896 werd Arntzenius als lid van de Hollandsche Teekenmaatschappij aangenomen. Deze vereniging werd in 1876 opgericht ter promotie van de aquarelkunst. Arntzenius was een vaardig aquarellist en als zodanig zeer op zijn plaats in dit prestigieuze genootschap. Ook Hendrik Willem Mesdag kon zijn werk erg appreciëren, zo kocht hij in het eerste jaar van Arntzenius’ lidmaatschap al een blad van zijn hand op de jaarlijkse tentoonstelling van de Hollandsche Teekenmaatschappij.

————————————————————————–

Floris Arntzenius (1864-1925)Strandtafereel (Scheveningen)z.j. (na 1901)
transparante en dekkende waterverf en zwart krijt op papierCollectie Teylers Museum, Haarlem

Floris Arntzenius (1864-1925)
Strandtafereel (Scheveningen)

z.j. (na 1901) transparante en dekkende waterverf en zwart krijt op papier
Collectie Teylers Museum, Haarlem

Lourens Alma Tadema – Moederliefde


Was te zien in de tentoonstelling  ‘De aquarel’

De Friese kunstenaar Lourens Alma Tadema werkte een groot deel van zijn leven in Engeland. Daar had hij vooral succes met zijn taferelen geïnspireerd op de klassieke oudheid. Uit zijn lidmaatschap bij de Royal Watercolour Society en erelidmaatschap bij de Hollandsche Teekenmaatschappij blijkt dat hij ook in de aquarelkunst bedreven was.  Anders dan de meestal wat lossere aquareltechniek van de Haagse Schoolschilders, had Alma Tadema een precieze tekenstijl. Dat is goed te zien in deze aquarel, waar de marmeren muur en de gewaden gedetailleerd zijn weergegeven.

Wat opvalt aan deze aquarel is het kleine formaat. Oorspronkelijke maakte het werkje namelijk deel uit van een album met waterverftekeningen dat door de leden van de Hollandsche Teekenmaatschappij aan het echtpaar Mesdag- van Houten in 1881 ter gelegenheid van hun zilveren bruiloft werd geschonken. Hoe dit blad uit het Album Amicorum verdween, is onduidelijk. In maart 1916 was het nog te zien op een expositie in het Panorama Mesdag, waar een deel van Mesdags nalatenschap tentoon werd gesteld. Daarna was het werk spoorloos totdat het onlangs bij een particuliere verzamelaar werd teruggevonden. Als persoonlijk geschenk is deze aquarel een uniek object dat bovendien getuigt van een grote artistieke waarde.

————————————————————————–

Lourens Alma Tadema (1836-1912)Moederliefde1881, transparante waterverf op papierParticuliere collectie, Amersfoort

Lourens Alma Tadema (1836-1912)
Moederliefde

1881, transparante waterverf op papier
Particuliere collectie, Amersfoort

Marius Bauer-De Kathedraal te Straatsburg


Was te zien in de tentoonstelling ‘De aquarel’

De Nederlandse kunstenaar Marius Bauer had groot succes met zijn Oosterse taferelen. Maar ook deze tekening van de kathedraal te Straatsburg kon op veel lof rekenen toen hij in 1891 op de tentoonstelling van de Hollandsche Teekenmaatschappij werd getoond.

In Het Algemeen Handelsblad prees een journalist het werk met de volgende woorden: ‘Het is een oplichtend Halleluja uit de donkere warreling der menschenkinderen, die zich heel in de laagste verdringen naar het somber-donkere binnen van het gebouw, het is de gloriezang van een gouden geloof, uitgezongen hoog boven de aarde. In zulke teekeningen is Bauer zichzelf, en dan is hij een enorm artiest.‘

De Hollandsche Teekenmaatschappij was een vereniging die de waardering voor de aquarelkunst stimuleerde, maar opmerkelijk genoeg  is deze tekening niet met waterverf maar met krijt gemaakt. Het blad kwam uit de privéverzameling van Hendrik Willem Mesdag en was dus niet te koop. Mesdag stuurde voor de jaarlijkse expositie van de Teekenmaatschappij wel vaker werken in uit zijn persoonlijke collectie, mogelijk wilde hij zo laten zien wat hij bezat.

————————————————————————–

Marius Bauer (1867-1932)De kathedraal te Straatsburg 1891, zwart krijt op papierDe Mesdag Collectie, Den Haag

Marius Bauer (1867-1932)
De kathedraal te Straatsburg

1891, zwart krijt op papier
De Mesdag Collectie, Den Haag


Toon meer kunstwerken