Kunstwerk uitgelicht

Elke maand vindt u hier een kunstwerk uit de vaste collectie uitgelicht.

Lourens Alma Tadema – Moederliefde


Te zien in de tentoonstelling  ‘De aquarel’

De Friese kunstenaar Lourens Alma Tadema werkte een groot deel van zijn leven in Engeland. Daar had hij vooral succes met zijn taferelen geïnspireerd op de klassieke oudheid. Uit zijn lidmaatschap bij de Royal Watercolour Society en erelidmaatschap bij de Hollandsche Teekenmaatschappij blijkt dat hij ook in de aquarelkunst bedreven was.  Anders dan de meestal wat lossere aquareltechniek van de Haagse Schoolschilders, had Alma Tadema een precieze tekenstijl. Dat is goed te zien in deze aquarel, waar de marmeren muur en de gewaden gedetailleerd zijn weergegeven.

Wat opvalt aan deze aquarel is het kleine formaat. Oorspronkelijke maakte het werkje namelijk deel uit van een album met waterverftekeningen dat door de leden van de Hollandsche Teekenmaatschappij aan het echtpaar Mesdag- van Houten in 1881 ter gelegenheid van hun zilveren bruiloft werd geschonken. Hoe dit blad uit het Album Amicorum verdween, is onduidelijk. In maart 1916 was het nog te zien op een expositie in het Panorama Mesdag, waar een deel van Mesdags nalatenschap tentoon werd gesteld. Daarna was het werk spoorloos totdat het onlangs bij een particuliere verzamelaar werd teruggevonden. Als persoonlijk geschenk is deze aquarel een uniek object dat bovendien getuigt van een grote artistieke waarde.

————————————————————————–

Lourens Alma Tadema (1836-1912)Moederliefde1881, transparante waterverf op papierParticuliere collectie, Amersfoort

Lourens Alma Tadema (1836-1912)
Moederliefde

1881, transparante waterverf op papier
Particuliere collectie, Amersfoort

Marius Bauer-De Kathedraal te Straatsburg


Te zien in de tentoonstelling ‘De aquarel’

De Nederlandse kunstenaar Marius Bauer had groot succes met zijn Oosterse taferelen. Maar ook deze tekening van de kathedraal te Straatsburg kon op veel lof rekenen toen hij in 1891 op de tentoonstelling van de Hollandsche Teekenmaatschappij werd getoond.

In Het Algemeen Handelsblad prees een journalist het werk met de volgende woorden: ‘Het is een oplichtend Halleluja uit de donkere warreling der menschenkinderen, die zich heel in de laagste verdringen naar het somber-donkere binnen van het gebouw, het is de gloriezang van een gouden geloof, uitgezongen hoog boven de aarde. In zulke teekeningen is Bauer zichzelf, en dan is hij een enorm artiest.‘

De Hollandsche Teekenmaatschappij was een vereniging die de waardering voor de aquarelkunst stimuleerde, maar opmerkelijk genoeg  is deze tekening niet met waterverf maar met krijt gemaakt. Het blad kwam uit de privéverzameling van Hendrik Willem Mesdag en was dus niet te koop. Mesdag stuurde voor de jaarlijkse expositie van de Teekenmaatschappij wel vaker werken in uit zijn persoonlijke collectie, mogelijk wilde hij zo laten zien wat hij bezat.

————————————————————————–

Marius Bauer (1867-1932)De kathedraal te Straatsburg 1891, zwart krijt op papierDe Mesdag Collectie, Den Haag

Marius Bauer (1867-1932)
De kathedraal te Straatsburg

1891, zwart krijt op papier
De Mesdag Collectie, Den Haag

Hendrik Willem Mesdag – Landschap in Drenthe

Te zien in de tentoonstelling ‘De aquarel’

De artistieke carrière van Hendrik Willem Mesdag begon in Brussel, waar hij schilderlessen volgde bij Willem Roelofs. Door zijn Nederlandse leermeester ontdekte Mesdag de schoonheid van de aquarelkunst, die in de jaren 1860 in Brussel al volop te bewonderen was. Al vroeg in zijn artistieke loopbaan ging Mesdag zelf deze speciale techniek uitproberen.

Dit stemmige landschapstafereel aquarelleerde Mesdag tijdens een van zijn uitstapjes naar Drenthe. Om wat meer diepte in de voorstelling te brengen, werkte hij de tekening uit met witte dekverf en zwart krijt. In de onderwerpkeuze van een schaapskudde en het gebruik van aardse kleuren is de invloed van zijn bevriende collega Anton Mauve duidelijk merkbaar.

Mesdag zou zijn verdere leven de aquarelkunst een warm hart blijven toedragen. In navolging van de Engelse Royal Watercolour Society en de Belgische Société Belge des Aquarellistes, richtte hij in 1876 samen met onder meer Mauve de Hollandsche Teekenmaatschappij op, een vereniging om het maken en verkopen van de aquarel te stimuleren. Jarenlang zou Mesdag de stuwende kracht achter de Teekenmaatschappij zijn: hij was bestuurslid, zond eigen werk in op de jaarlijkse tentoonstellingen en kocht er regelmatig werk van collega’s.

————————————————————————————-

Hendrik Willem Mesdag (1831-1915)
Landscape in Drenthe   c. 1866

transparent and opaque watercolour and chalk on paper
Teylers Museum, Haarlem

Hendrik Willem Mesdag (1831-1915)
Landscape in Drenthe

c. 1866
transparent and opaque watercolour and chalk on paper
Teylers Museum, Haarlem

Constant Gabriël – In Groenendaal (bij Brussel)

Constant Gabriël woonde en werkte van 1860 tot 1884 in Brussel, waar hij Mesdag leerde kennen. Beide kunstenaars waren naar Brussel gekomen om zich op artistiek vlak verder te ontwikkelen en volgden schilderles bij Willem Roelofs.

Hun schilderijen uit deze periode vertonen vele overeenkomsten, zoals dit zonovergoten werk van Gabriël laat zien. De gedetailleerde weergave van met name de witte muur van het huis doet denken aan de haast fotografische schilderijen die Mesdag in Brussel van zijn atelier en zijn omgeving maakte. Naast de precieze schilderstijl is het kleurgebruik van In Groenendaal opmerkelijk te noemen. Gabriël bracht felle kleuraccenten aan, zoals in de bloemen en het rode kapje van de vrouw, en gebruikte donkerblauw in plaats van het gebruikelijke zwart of bruin om schaduwpartijen te creëren. Mesdag had grote bewondering voor deze kleurrijke en nauwkeurige voorstelling van Gabriël.

————————————————————————————-

Constant Gabriël (1828 - 1903)
In Groenendaal (bij Brussel)
ca. 1866
olieverf op doek

Constant Gabriël (1828 - 1903)
In Groenendaal (bij Brussel)

ca. 1866
olieverf op doek

Antonio Mancini – De verjaardag

De titel De verjaardag werd door Mesdag zelf aan dit schilderij gegeven, toen hij het werk in 1897 voor een tentoonstelling uitleende. Het is niet duidelijk of Mancini het jongetje op het schilderij inderdaad heeft omringd met verjaardagscadeaus. Het afgebeelde model is zijn neefje Telemaco Ruggeri, die vaker voor zijn oom poseerde. De jongen was eerst frontaal afgebeeld, zoals te zien is in een röntgenopnamen, maar Mancini veranderde de pose al schilderend en bracht hem en profil in beeld.

De kunstenaar maakte bij het schilderen gebruik van een ingenieus hulpmiddel, dat hij een graticola noemde. Dit was een raamwerk met horizontale, verticale en diagonale draden dat hij voor zijn model plaatste. Vervolgens zette hij een identiek raster voor zijn doek, zodat hij de verhoudingen en afmetingen van het onderwerp gemakkelijk kon overzetten op het doek. In andere schilderijen drukte Mancini de draden van het raster zelfs in de verflagen en verwijderde ze niet na voltooiing van het doek. Mesdag was hiervan niet echt gecharmeerd, hij vond dat ‘die vierkantjes hinderen bij het kijken’.

————————————————————————————-

Antonio Mancini (1852 - 1930)
De verjaardag

1885, olieverf op doek
De Mesdag Collectie, Den Haag

Antonio Mancini (1852 - 1930)
De verjaardag

1885, olieverf op doek
De Mesdag Collectie, Den Haag

Dekselvaas

In De Mesdag Collectie zijn behalve schilderijen ook vele andere verrassende kunstvoorwerpen te vinden, zoals deze grote Japanse vaas. De prachtige beschildering laat oude verhalen uit de Japanse geschiedenis herleven.

De man op de deksel is Minamoto no Yoritomo, de koudbloedige leider van de Minamoto clan. Deze machtige Japanse familie was in de twaalfde eeuw verwikkeld in een strijd om de macht. Minamoto no Yoritomo wist zijn rivalen te verslaan. In 1192 werd hij door de toenmalige keizer tot shogun (opperbevelhebber) benoemd, maar feitelijk werd hij de heerser van Japan. Volgens de overlevering was Minamoto no Yoritomo een gewetenloze man die anderen voor zich liet strijden terwijl hij zijn tijd doorbracht met activiteiten als hier afgebeeld: het houden van races met kraanvogels aan de kust.

De buik van de vaas laat een afbeelding van Minamoto no Yoshimitsu zien, een ander lid van de clan, spelend op zijn sho, een bamboe mondorgel. Aan de vooravond van een veldslag speelt hij voor een metgezel de melodieën die hij als kind van zijn vader leerde, in de hoop dat ze niet met hem zullen sneuvelen op het slagveld.

————————————————————————————-

 

Dekselvaas
Japan, tweede helft 19de eeuw
Kyoto steengoed
h. 84 cm

Dekselvaas
Japan, tweede helft 19de eeuw
Kyoto steengoed
h. 84 cm


Toon meer kunstwerken